Inhoudsopgave

Als iemand pijn heeft, wil een arts of verpleegkundige graag weten hoe erg die pijn is. Dat is belangrijk om goede zorg te kunnen geven. De VAS-score is een eenvoudige manier om pijn aan te geven. Het helpt om duidelijk te maken hoeveel pijn iemand voelt, zonder dat er ingewikkelde woorden nodig zijn. De afkorting VAS betekent Visueel Analoge Schaal. Deze schaal wordt vaak gebruikt in ziekenhuizen, huisartsenpraktijken en andere zorginstellingen.

Hoe werkt de VAS-score in de praktijk

De VAS-score bestaat meestal uit een rechte lijn van tien centimeter. Aan de linkerkant staat een nul, wat geen pijn betekent. Aan de rechterkant staat een tien, wat staat voor de ergst denkbare pijn. De persoon die pijn heeft, zet een streepje op de lijn op de plek die past bij hoe hij of zij de pijn voelt. Hoe verder naar rechts, hoe erger de pijn wordt ervaren. De arts meet daarna met een liniaal hoeveel centimeter het streepje van het begin van de lijn staat. Dat getal geeft de pijnscore aan.

Waarom is de VAS-score handig voor zorgverleners

Pijn is iets wat je niet altijd kunt zien. Iedereen beleeft pijn op zijn eigen manier. Wat voor de één draaglijk is, kan voor de ander heel vervelend zijn. Door de VAS-score weten artsen en verpleegkundigen beter hoe erg de pijn is. Dat helpt om te beslissen of pijnstillers nodig zijn en welke behandeling het beste past. Als iemand een behandeling krijgt, kan de score later opnieuw worden gemeten om te kijken of de pijn minder is geworden.

Wanneer wordt de VAS-score gebruikt

De VAS-score wordt vaak gebruikt bij mensen die net geopereerd zijn of die klachten hebben zoals rugpijn of hoofdpijn. Ook bij mensen met langdurige pijn helpt deze methode om de pijn beter te begrijpen. Soms wordt de score ook gebruikt bij onderzoeken naar medicijnen of therapieën. Door de pijn te meten voor en na de behandeling, kun je goed zien of iets werkt. De score is snel te gebruiken en kan bij kinderen vanaf een jaar of zeven worden toegepast.

Wat is het verschil met andere pijnscores

Er zijn ook andere manieren om pijn te meten. Bij jonge kinderen of mensen met een verstandelijke beperking worden soms gezichten met verschillende uitdrukkingen gebruikt. Die methode heet de ‘Faces pain scale’. De VAS-score vraagt iets meer van de persoon, omdat die zelf een inschatting moet maken. Er is ook de ‘Numerieke pijnscore’, waarbij iemand gewoon een cijfer tussen nul en tien noemt. De VAS-score is wat preciezer omdat je daar met een liniaal een getal meet tussen nul en tien.

Wat betekent een hoge of lage VAS-score

Een lage VAS-score, bijvoorbeeld rond de één of twee, betekent dat iemand bijna geen pijn heeft. Bij een score van vier of vijf gaat het om matige pijn. Een score boven de zeven wordt gezien als ernstige pijn. Als iemand een tien aangeeft, dan is de pijn op dat moment niet goed te verdragen. De arts zal dan snel proberen om iets te doen om de pijn te verminderen. Het is belangrijk dat mensen eerlijk aangeven hoe ze zich voelen, zodat ze goede zorg krijgen.

Hoe kun je de VAS-score gebruiken bij jezelf

Als je pijn hebt en naar de huisarts gaat, kan het helpen om van tevoren na te denken over hoe erg de pijn is. Je kunt zelf proberen in te schatten waar jouw pijn tussen nul en tien zit. Dat maakt het gesprek met de dokter makkelijker. Sommige mensen houden ook een dagboekje bij met hun pijnscores. Zo kun je bijhouden of de pijn beter of slechter wordt. Dat helpt ook om te begrijpen wat invloed heeft op de pijn, zoals rust, stress of bepaalde bewegingen.

Waarom de VAS-score niet altijd alles zegt

Hoewel de VAS-score een handig hulpmiddel is, zegt het niet alles over iemands situatie. Pijn is niet alleen lichamelijk, maar kan ook met gevoelens te maken hebben. Soms voelt iemand zich somber of gespannen, en dat kan de pijn erger maken. Daarom vragen artsen vaak ook hoe iemand zich verder voelt en wat hij of zij nog kan doen op een dag. De VAS-score is een hulpmiddel, maar wordt altijd samen met andere informatie gebruikt.

Hoe kinderen omgaan met de VAS-score

Bij kinderen vanaf zeven jaar werkt de VAS-score meestal goed, vooral als je het goed uitlegt. Ze kunnen dan zelf een streep zetten op de lijn. Voor jongere kinderen zijn er andere manieren om pijn te meten, zoals plaatjes met gezichtjes of kleuren. Het is belangrijk dat kinderen zich veilig voelen en begrijpen dat er naar hun pijn geluisterd wordt. Zo durven ze sneller eerlijk te zeggen hoe het met ze gaat, en krijgen ze hulp als dat nodig is.

Wat zorgverleners kunnen doen met de VAS-score

Als een patiënt een hoge VAS-score aangeeft, dan zal de arts samen met de patiënt kijken wat de oorzaak is van de pijn. Er wordt ook gekeken welke middelen kunnen helpen om de pijn te verminderen. Soms is rust voldoende, soms is er een pijnstiller nodig. Ook fysiotherapie of ontspanningsoefeningen kunnen helpen. Door regelmatig te meten met de VAS-score, kunnen zorgverleners zien of de pijn minder wordt. Zo wordt de behandeling goed afgestemd op wat iemand nodig heeft.